Entzun ezin banauzu, zuretzat hobe

Ez da autoestimu profesional faltagatik, baina goizeko 8etarako lanetik ospa egiten dut, onenak emanda. Hortaz, goiz altxatzeko kezkarik ez baduzu, lotan harrapatuko zaitut. Radio Euskadiko Boulevard albistegiaren lehen zatian (06:00-08:00) zabaltzen didate mikrofonoa. Ordurako, bost ordu daramatzat argitan zure mundua ilun dagoenean. EiTBko eraikin erraldoian katurik ez da orduotan, zazpi arima, segurtasunekoak barne. Sentsazio arraroa da, goizetik etorrita.
EiTB erredakzioa Bilbo gauez
Irailaren 13an etapa berria hasi nuen. Nahi nuen ibilbidea, aldapa koskorrak zeudela jakin arren, hasteko, gau ordutegi madarikatua. Baina, kazetari bezala, jakinmina eta irrika pizten dit Boulevard bezalako programa erreferente bateko lantaldean jarduteak, eta nik neuk hauspotutako eskaintzari ezin nion uko egin. Pil-pilean dauden gai politikoak lantzeko aukera? Zalantzarik ez.

Hasteko, erredaktore lanak egokitu zaizkit, bi editoreren pean. Bietako bat baldintzen arabera aldatzen joan dena, bestea Dani Álvarez. Ikusi eta ikasteko aukera aparta. Baina, gauak baditu bere mugak: apenas altxatu dut telefonoa trafiko eta gertaeren informazioa eskuratzeko ez bada. Behin ibili nintzen telefonoz jo ta su, goizeko hiruretan lauzpabost euskal herritarrekin: Mexikon lurrikara. Nolako da gaien lanketa? bezperako berriena, garrantzitsuena eta egunean datorrenaren arteko orekan oinarritzen da. Gauean, zinez, gutxi gertatzen da, eta are gutxiago kontatzen da.

Nork erabakitzen du notizia zer den eta zer ez? nork erabaki notiziari dagokion ikuspegia? nork kondenatzen du albistea hondarreko 15 segundutara eta nork azaleko altarera? eta, batez ere, zergatik eta zertarako hori dena?

Erantzunak pilatzen nabil oraindik, baina gauza bat daukat honezkero argi: konspirazioetan dabilena alferrik ari da. Gauzak uste baino sinpleagoak izaten baitira, funtsean, profesional bakoitzaren zintzotasunaren emaitza. Eta aurreiritziek, maiz, kalte handia egiten dute. Batez ere adibide aproposetik dogma berresten dutenen aldetik, koherentziatik at gelditzen zaienari itsu-gor egiten dioten bitartean. Kritikatuak izateko jaio gara, hala bedi, axola dugun seinale. Baina neurriz eta justuak, bestela sinesgarritasuna galtzen duena kritikoa da.

Erredaktore lanari –kronika berriak egin, berritu, titularrak osatu, playlist-ak egin, ahotsak eskuratu eta editatu…– berehala ordezkatu dio beste ardura batek. Egokitu egin zait 6etako Boulevard albistegia editatzea –gaiak erabaki, kronikak agindu, ordena eta iraupenak aukeratu, teknikariekin hartu-emana zuzenean, aurkezpenak eta sarrerak idatzi, zuzenekoaz arduratu… aurkezlea izan, edonork ulertzeko moduan–. Gauez lan egiteak ematen duen patxadaka erraztu egiten du editore amateurraren lana. Hasteko modu ona da.

Ordu bete neure nahierako albistegia. Hau da mauka, ez? Kazetariaren ametsa! Zaude, kazetariaren ametsa ez al da mundu justu baten alde egitea, edo soldata duina izatea da?… tira, ametsak asko dira, tartean bat, ez txikia, aurkezle izatea. Esandakoa, editore izateak baditu bere mugak: bezperako kronikek baldintzatzen zaituzte, EiTBren estilo liburuari eutsi behar diozu, komunikabide publikoaren betebeharrei, irratiko kanonei, giza baliabideen mugari, gerora irratian emango zaion jarraikortasunari arreta jarri, dauzkazun soinu baliabideei, lantaldeko kide bakoitzaren baldintza eta ahalmenei, astuna ez izatearekin adi, daukazun denborari so… hegan joaten dira bost ordu, ez pentsa! Kontuan eduki beharreko horretaz guztiaz aparte –asko da ala gutxi?-, editorea libre da zintzoki lan egiteko. Hala sentitu naiz ni ere, ofizioarekiko zintzo, entzuleekiko arduratsu. Santua ere izan gabe, baina, marra gorrien gainean dantzan, gurutzatu gabe, zintzo. Hala ez den egunean, nereak egin du.

Goizeko 8etan bulegotik ospa egitea, lana ahalik eta hoberen egin duzun sentsazioarekin, gauza handia da. Gonbidatua zaude: 6etarako esna egoteko miseria baduzu, piztu Radio Euskadi.

p.d: gaztelaniaz lan egitea da ofizio berriko okerrena, baina nagusiki gazteleraz eginda ere euskaraz eta euskararen alde egin daitekeela konbentzituta nago. Horretan ari gara, baina ez da nahikoa.

Kultur gaurkotasunaren arrastoan dabilenaren apunte batzuk

Archivo_000 (1)Badira hitz gizen askoak, nahi beste barnebildu dezaketenak, malguak, ase gabe irensten dutenak ingurura hurbiltzen zaien elikagai oro, gaziak zein gezak, ahora nork eramaten duenaren arabera, eta, azken buruan, dena eta deusik ez esan nahi dutenak. Horietako bat da kultura.

Hitza edukiz hornitzea egokitu zait Euskadi Irratiko eta Radio Euskadiko kultur albistegian, Kultur Leihoa eta Kultura.eus irratsaioetan. Lau hilabete daramazkit behar horretan, Bilboko egoitzan. Denetik ahalik eta modu duinean egin nahian, Iñaki Soto Garako zuzendariak bat-batean esan zidan legez, alor polikulturalean.

Kulturaren hamaika erpini so: dantza, pintura, literatura, zinema, musika, antzerkia, performancea, eskultura, ilustrazioa, bertsolaritza, opera… etenik gabe soka bat. Mila prentsaurreko eta kulturaren orbitako beste hainbeste kontzeptu, nor baino nor, zeinek gaina hartu. Zerk ematen dion kulturari balioa. Etekin ekonomikoak neurtzen ote duen kultura, ala ikusle kopuruak, gure historia berreskuratzeko balioak ala nazioarteko ospeak, tradizioek ala berrikuntzek, sari handinahitsuek ala txikitasunean jaiotako proiektuek. Sustraiak, kimuak, loreak, uztak.

Asmatu nahi eta ezinean, eginaren eginez, kazetaritza eta kazetariaren mugetatik, kronometro eta soinu hutsaren tiraniatik. Horretan gabiltza kultur albistegietako lantaldea. Entzulearen jakinminak asetu eta berriak sortzeko desirarekin lanean. Egunerokoaren erritmo etengabean, non albiste batak bestea zapaltzen duen kolosoaren ointzarren pisuaz.

Lotsa galdu duen kulturzalearen paperean, hau eta beste kontatzen. Ezinezko oreka batean ekilibrista. Luis Zarrabeitia Arabako politikari jeltzalea zenak tuiterren zeraman leloa gogoan dut, gutxi gorabehera, eta moldatuko dut: kazetaritza da X jaun-anderea hil dela kontatzea, X jaun-anderea existitzen zenik ere ez dakienari.

Kontua da kultur kronikak grabatzen nabilela, Idoia Jauregiren edizio lanarekin, elikatzen EITBko irratietako saioak: Faktoria, Boulevard, Mezularia, Ganbara, eta kultur albistegi biak.

Apirilaren erdialdean Kultura.Eus aurkezteko zoria ere izan dut. Gustura egin ere:

Honetan dihardugu, ikasten, eskarmentudun lankideez, kulturgile beterano eta gazteez, gozatzeko parada dugun ikuskizunez. Argi izanda euskarazko kulturari bereziki diogun begirunea,  Euskal Herrian sortzen den kulturari (kultura batzuei halabeharrez) dagokion espazio komunikatiboetako bat ematen.

Erreportajeak Faktorian

Faktoria saioan osatu ditudan pare bat erreportaje elkarbanatu nahi ditut blogean. Biak ezberdinak, baina emaitzarekin pozik utzi nautenak.

Bata, Geu elkarteak Gasteizen antolatu dituen “Atzo, gaur eta biharko Gasteiz euskalduna” ibilaldiari buruzkoa. Dozena erdi lagunen inpresioak, iritziak, datuak eta deskribapenak bildu ditut “Gasteiz euskararen bidez ezagutzen” erreportajean.

Bestea, STOP istripuak elkarteak antolatutako egitasmoa baten haritik, nerabeekin eta udaltzain batekin hitz egin eta gero osatutako erreportajea.

2016-2017 denboraldi hasiera: Faktoria, Bilbotik

altos hornos2016ko irailarekin batera Gasteizen Radio Euskadi- Euskadi Irratia tokian-tokiko albistegia utzi eta Bilbora noa. Aurrerantzean Euskadi Irratiko Faktoria saioan egingo ditut betebeharrak. Lehenbiziko aldiz EITBn nabilenetik, %100 euskaraz. Urte amaiera arteko lana izan daiteke. Ilusioz hasiko dut EITBn jarraian lanean daramaten hirugarren urtearen hasiera.

Faktoria euskarazko irrati publikoaren zutoinetako bat da, eta horri nere hondar alea jartzea egokitu zait. Aurretik magazinetan ere lan egin dudanez gero, Radio Vitorian, martxa hartzea errazagoa egingo zait, ezerezetik hasita baino. Halere, saio bakoitzak baditu bere estilo, irizpide eta erritmoak, eta horra egokitu eta hoberako aldaketak egitea tokatuko zait. Aldi berean norbere buruarekin zorrotzagoa izan behar da; hizkuntzaren erabileran egokia, gaien trataeran zuzena, hedabide publikoaren ardurak beti kontuan, zintzotasuna, grina, entzulearen gosea asetzea… bada nahiko ertz kontuan hartu beharrekoak egunero-egunero, aitzakiarik gabe.

Alor profesional eta pertsonalean tokialdaketa ere ardura berriaren uztarri berean lotuta dator. Gasteizko lantokia utzi eta Bilbora mugitu naiz. Beste giro bat da, erabat ezberdina, baina moldatzeko ahaleginak eta bi egingo ditut. Gasteizko berotasuna ekarri eta bertako erritmo biziari eutsi. Erronka berria. Gustura entzuteko moduko irratia egitea ez da ahuntzaren gauerdiko eztula.

Pellokeria esango dut, baina, denborarekin ikusita, apurka apurka irratian profesionalki ikasten eta hazten noala jabetu naiz. Betidanik euskaraz lan egiteko nahia izan dut, eta Faktoria horretarako plaza paregabea da.

Haur nintzela lehengusu-lehengusina eta anaiarekin cassettean grabatzen genuen Putre Kutreak saioa. Ez dut patuan sinisten, baina honek badu nahikoa antza.

Galestarren dokumentalari buruz elkarrizketa Euskadi Irratian

Galesetik apirilean etorri zen telebista taldeak dagoeneko emititu du bere dokumentala. Espainiako Gerra bezala ezagutzen duten gertakizunetan hiru emakume galestarrek izan zuten papera kontatu eta haien arrastoa segitzen du gerraren eszenatokietan barrena. Emankizunaren ondotik Euskadi Irratiko Faktoria saioan Gorka Otaegik eta Xabier Sukiak elkarrizketa egin digute bai neuri –dokumentaleko fixer izan nintzen– baita Begotxu Olaizolari ere. Hemen duzu entzungai, dokumentalaren grabazioko bitxikeria batzuekin eta galestarren hizkuntzari buruzko printza batzuekin.

‘Fixing’ Dylan ar Daith: Spanish War

My latest work project turned out to be a great personal and professional experience. I joined a Welsh TV production company -Unigryw- during their week long, 2000 kilometre, trip. We travelled around several key places to do with the history of the Spanish War in order to film a documentary which will be broadcast by the Welsh language TV channel S4C. We, myself, Catrin Davies, Dylan Iorwerth, and Aled Jenkins retraced the footsteps of three Welsh women who were involved in the War.Dylan Ar Daith

Fifi Roberts became entangled in the War by coming into Bilbao as she was on the boat that broke the blockade – the Seven Seas Spray – which her father captained. The other two were nurses: Margaret Powell and Thora Craig and their stories are heroic and dramatic. They were born in the, then, staunchly left wing communities of South Wales and were determined to help the Republican cause in Spain and therefore joined the medical services in 1936. Working in a small mobile medical unit, and using the few medical tools they could carry with them, they supported the soldiers near the battlefronts as the two sides fiercely fought each other.

My job consisted of sorting out many parts of the trip, mostly covering technical and journalistic needs. The job is called a ‘fixer’ by TV crews. A fixer needs to foresee what could be useful for a crew as well as to procure what the production team have specifically asked for, including organizing sessions with interviewees, arranging opportunities in specific places and getting props for various sequences and interviews. I organized, together with Unigryw, dozens of interviews, locations, archive enquiries, translations from Spanish to English as well as sorting out batteries, sandwiches, tapas, driving routes and where to eat at night … a big variety of tasks but all essential to the making of a documentary.

The 48 minute documentary will be broadcast in July to commemorate 80 years since the break out of the war. It’s part of the Dylan ar Daith series – and, hopefully, will the richest audiovisual experience possible.

Istanbul, Turkia autoritarioaren arrastoan

Istanbul bisitatu dugu Anakoz Amenabar eta biok, kazetari lan batzuk egiteko asmoarekin. Bi gai izan ditugu ardatz: Turkiako egoera politikoa, Kurdistango gerra bereziki, eta kazetarien aurkako erasoak.

Dokumentazio lana egin dugu joan aurretik, bertako komunikabideak irakurriz, nazioarteko albisteak, eta Rise of Turkey liburu gomendagarria irakurrita. Kontaktuak lotu ditugu Istanbuleko aste bete pasa hasi baino lehen. Hartara, Istanbulen egon gara: Europa eta Asiaren arteko lotura historiko-kulturala den megapolis turistikoan. Urtarrilaren 12an, bertara heldu baino lau egun lehenago, Sultanahmet-eko plazan atentatu suizida gertatu da. Egoera beroa, dudarik gabe. Turista gutxirekinn turismo egin eta giro oso tenkatuak lan egiteko aukera.

Radio Vitorian kontatu dugu esperientzia:

IMG_7322

Unibertsitate irakasleak, tokiko eta atzerriko kazetariak, HDP alderdiko kideak, Nazioarteko Harremanetan adituak, herritar xumeak… informazio iturri anitz hauekin Turkiako egoera sozio-politikoaren puzzlea osatu dugu. Aukera izan dugu Istiklalen akademiko bakezaleen konzentrazioan egoteko eta Beyoglun Hrant Dink erahildako kazetariaren manifestazioan parte hartu eta iritziak jasotzeko. Argitaratutako hainbat lanetan eman dugu horien guztien berri.

Esperientzia horren emaitza dira Berrian argitaratutako bi lan: HDPko kideekin eta Barish Tugrul akademikoarekin elkarrizketak. Garan Maya Arakonekin izandako solasaldia kaleratu dugu, eta Argian turkiar kazetarien jasaten duten presioari buruzko erreportajea: Turkiak ez du traidorerik nahi.

Ardura berria Euskadi Irratian eta Radio Euskadin

Amaitu zait Radio Vitoria-ko urte t’erdiko praktiken ibilbidea. Pena apur batekin egin ere. Egun batetik bestera auskalo noiz arte El Mirador saioko taldeari, Pilar Ruiz de Larrea, Alejandra Eguiluz eta Txaro Idoquilis. Gero arte espero ere Unitate Mugikorrari, gidari lana hartu duten teknikariei, elkarrekin egindako kilometroetako elkarrizketei eta isiltasunei, goizeko kafe eta pintxo zoriontsuari. Baina, etena batez ere, albistea kalean egunero bilatzeko grinari. Elurretan galtza bazterrak bustitzeari eta azoketako anderei lotsatiei. Neurri batean behintzat hori dena albo batean gelditu da, tarte baterako. Zuzeneko adrenalina hori faltan sumatuko dut, huts egiteek sortzen duten azkura eta konexio bikainen satisfakzioa. Gauza berria orain, eta izango ditu honek bere unetxoak ere.

Radio Euskadi eta Euskadi Irratiko albistegietan hasi naiz, Arabako berriak Euskal Herriratzen. Labur, zuzen, zorrotz, egoki. Minutu eta hamabost segunduan entzuleen belarriak xaxatzeko gakoak. Erronka handia da, aldaketa pizgarria. Gezurra badirudi ere gogoeta eta patxada gehiagoz hartzen dira gaiak, albistea ulertarazteko ahalegina egin behar baita, eta ezin da ardura hori solaskidearen esku utzi. Akuilua ere bada Arabako albisteak euskaraz eskaintzea. Lau egunetan igarri ditut traba batzuk, txiki-txikiak, halere, aurretik etorriko direnekin alderatuz. Euskaraz adierazpenak prentsaurreko amaieran petit comite egin nahi dituen politikari lotsatia, adibidez. Ez da onargarria horrelakorik, eta, konpondu dugu lehen harri hori. Ez dakit behartuta, pertsuadituta ala euskaltzaletasun uzkurtu hori astinduta. Baina euskarak toki normalizatuagoa izan du.

Kontuak kontu, hiru mahai haratago soilik mugitu ditut nere tramankuluak, baina ofizoak beste toki bat hartu du ahulki honetan.

Hauteskundeekin batera

Foru eta Udal bozekin areagotu zait lana. Beti izan naiz hauteskunde gauen zalea, txoratzeraino, eta orain nolabait ere ofizio egin dut. ZuZeun idatzi nuen Zergatik irabaziko ditu Javier Marotok 2015eko hauteskundeak? artikuluarekin bete-betean asmatu dut. Beste hainbeste Arabako Alean idatzi nuen zutabean, Marotorek galtzea sorpresa litzatekela esanez. Iturri onak aukeratu ditudan seinale.

Gerora hasi naiz okertzen, nahia errealitatearekin nahasten eta udaleko aldaketa hurbilago ikusten. Gora Gasteiz-en arrakastaren eskutik, Marotok urrunegi jo zuela uste izanda, moderatu asko beldurtuko zituelakoan. Ez da halakorik izan. Eta jira eta bira, bozen inguruan segi dut idazten, tartean, lehenbizikoz, Argia aldizkarian. Poztekoa Xabier Letonak nigan pentsatu izana, eta emaitza ikusita asebeteta gelditu naiz. Gainera, aldizkarirako hartu nuen lana Azpimarra-rako ere baliatu dut. Autosinergiak. IMG_1098